Elif Shafak – εκδ.VIKING
Το βιβλίο, στις 350 σελίδες του, περιγράφει τη ζωή του μεγάλου σούφι και μύστη Τζελαλεντίν Ρούμι.
Ο δάσκαλός του ο Shams τον προετοιμάζει με πολλές δοκιμασίες, για το μεγάλο Έργο που έχει να εκτελέσει σαν ποιητής της Αγάπης του Θεού, ανοίγοντας την καρδιά του, μετατρέποντάς τον από έναν διάσημο Λόγιο σε έναν Εραστή του Θεού.
Στη διάρκεια αυτής της διαδικασίας, του παραδίδει τους 40 κανόνες της ΑΓΑΠΗΣ, σαν έναν κώδικα συμπεριφοράς των Σούφι, αυτών που πάνω απ’ όλα αγαπάνε το Θεό.
Παραθέτουμε αυτούς τους 40 κανόνες της ΑΓΑΠΗΣ με τη σκέψη ότι θα ωφελήσουν κι εμάς, στο να γνωρίσουμε και τους Σούφι γενικά και τον Ρούμι ειδικά, αλλά και τον εαυτό μας, που έχει την ίδια δίψα για να γνωρίσει και να αγαπήσει τον αληθινό Θεό της ΑΓΑΠΗΣ.
Ο κάθε κανόνας μπορεί να γίνει θέμα συζήτησης και περαιτέρω έρευνας. Στο βιβλίο, ο καθένας συνοδεύεται από μια ιστορία ή περιστατικό, που τον φωτίζει και τον συγκεκριμενοποιεί.
1ος Κανόνας :
Το πώς βλέπουμε το Θεό, είναι άμεση αντανάκλαση του πώς βλέπουμε τον εαυτό μας. Αν ο Θεός φέρνει στο νου μας κυρίως φόβο και κατηγόρια, αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ο φόβος και η κατηγόρια βαθειά μέσα μας. Αν βλέπουμε το θείο γεμάτο αγάπη και συμπόνια, το ίδιο είμαστε κι εμείς
2ος Κανόνας :
Το μονοπάτι για την Αλήθεια είναι μία εργασία της καρδιάς και όχι του κεφαλιού. Κάνε την καρδιά σου τον πρωταρχικό σου οδηγό! Όχι το νου σου, έτσι να συναντήσεις το ψεύτικο εγώ σου, να το προκαλέσεις και τελικά να του επιβληθείς με την καρδιά σου. Γνωρίζοντας το εγώ σου θα οδηγηθείς στη γνώση του Θεού.
3ος Κανόνας :
Κάθε αναγνώστης κατανοεί το Άγιο Κοράνι σε διαφορετικό επίπεδο, ανάλογα με το βάθος της αντίληψής του. Υπάρχουν τέσσερα επίπεδα κατανόησης. Το πρώτο επίπεδο είναι το εξωτερικό νόημα, με το οποίο ικανοποιείται η πλειοψηφία των ανθρώπων. Μετά είναι το εσωτερικό επίπεδο. Το τρίτο είναι το εσώτερο του εσωτερικού. Και το τέταρτο επίπεδο είναι τόσο βαθύ που δεν μπορεί να ειπωθεί με λόγια και γι’ αυτό δεν μπορεί να περιγραφεί.
4ος Κανόνας :
Το Θεό να τον μελετήσεις μέσα από κάθε έναν στο σύμπαν, επειδή ο Θεός δεν περιορίζεται στο μιναρέ, στην συναγωγή, στην εκκλησία. Αλλά ακόμη χρειάζεσαι να γνωρίσεις πού ακριβώς είναι η κατοικία του, υπάρχει μόνο ένα μέρος να ψάξεις γι’ αυτόν: στην καρδιά εκείνου που έχει αληθινή αγάπη.
5ος Κανόνας :
Η διάνοια και η αγάπη είναι φτιαγμένα από διαφορετικά υλικά. Η διάνοια δένει τους ανθρώπους κόμπους και δεν ρισκάρει τίποτα, ενώ η αγάπη διαλύει όλα τα δεσμά και ρισκάρει τα πάντα. Η διάνοια είναι πάντα προσεκτική και συμβουλεύει: «πρόσεξε την πολλή έκσταση». Ενώ η αγάπη λέει: «μη σε νοιάζει, κάνε τη βουτιά». Η διάνοια δεν κλονίζεται εύκολα, ενώ η αγάπη μπορεί ξαφνικά να γίνει κομμάτια. Αλλά οι θησαυροί κρύβονται μέσα στα ερείπια. Μια σπασμένη καρδιά κρύβει θησαυρούς.
6ος Κανόνας :
Τα περισσότερα προβλήματα του κόσμου πηγάζουν από γλωσσικά λάθη και απλές παρανοήσεις. Ποτέ μη παίρνεις τις λέξεις επιφανειακά. Όταν μπαίνεις στη ζώνη της αγάπης, η γλώσσα, όπως όλοι γνωρίζουμε, καταργείται. Αυτό που δεν μπορεί να ειπωθεί με λόγια, μπορεί να γίνει αντιληπτό μόνο με τη σιωπή.
7ος Κανόνας :
Η μοναξιά και η μοναχικότητα είναι δυο διαφορετικά πράγματα. Όταν ζεις τη μοναξιά είναι εύκολο να αυταπατάσαι πιστεύοντας ότι είσαι στο σωστό δρόμο. Η μοναχικότητα είναι καλύτερη για μας εφόσον σημαίνει να είσαι μόνος χωρίς να νιώθεις μοναξιά. Αλλά τελικά το καλύτερο είναι να βρεις το άτομο που θα είναι ο καθρέφτης σου. Θυμήσου, μόνο στην καρδιά ενός άλλου ατόμου μπορείς να βρεις τον εαυτό σου και την παρουσία του Θεού μέσα σου.
8ος Κανόνας :
Ότι και να συμβαίνει στη ζωή σου, όσο κι αν φαίνονται τα πράγματα σκούρα, μη μπαίνεις στη γειτονιά της απελπισίας. Ακόμα κι όταν όλες οι πόρτες παραμένουν κλειστές ο Θεός θα ανοίξει ένα νέα μονοπάτι για σένα. Να είσαι ευγνώμων! Είναι εύκολο να είσαι ευγνώμων όταν όλα πάνε καλά. Ένας Σούφι είναι ευγνώμων όχι μόνο γι’ αυτά που του έχουν δοθεί, αλλά και γι’ αυτά που του αρνήθηκαν.
9ος Κανόνας :
Υπομονή δεν σημαίνει να αντέχεις παθητικά. Σημαίνει να ‘χεις αρκετή διορατικότητα για να εμπιστευτείς το τελικό αποτέλεσμα μιας διαδικασίας. Τι σημαίνει υπομονή; Σημαίνει να κοιτάς το αγκάθι και να βλέπεις το ρόδο, να κοιτάς τη νύχτα και να βλέπεις την αυγή. Ανυπομονησία σημαίνει να είσαι τόσο κοντόφθαλμος που να μη μπορείς να βλέπεις το αποτέλεσμα. Αυτοί που αγαπάνε το Θεό ποτέ δεν χάνουν την υπομονή τους, επειδή γνωρίζουν ότι χρειάζεται χρόνος για τη νέα σελήνη να γεμίσει.
10ος Κανόνας :
Ανατολή, δύση, βορράς ή νότος έχει μικρή διαφορά. Όποιος κι αν είναι ο προορισμός σου, απλά να εξασφαλίσεις κάθε ταξίδι σου να είναι ένα εσωτερικό ταξίδι. Αν ταξιδέψεις μέσα σου, θα ταξιδέψεις σ’ όλο τον κόσμο και πέρα.
11ος Κανόνας :
Η μαμή γνωρίζει ότι αν δεν υπάρχει πόνος, ο δρόμος για το μωρό δεν μπορεί ν’ ανοίξει και η μητέρα δεν μπορεί να γεννήσει. Παρομοίως, για να γεννηθεί ένας νέος εαυτός, οι δυσκολίες είναι αναγκαίες. Όπως ο πηλός χρειάζεται να περάσει από υψηλή θερμοκρασία για να γίνει δυνατός, έτσι κι η αγάπη μπορεί να τελειοποιηθεί μόνο μέσα από τον πόνο.
12ος Κανόνας :
Η αναζήτηση της αγάπης μας μεταμορφώνει. Δεν υπάρχει αναζητητής απ’ αυτούς που ψάχνουν την Αγάπη, που να μην ωρίμασε στη διάρκεια της διαδρομής. Τη στιγμή που αρχίζεις να ζητάς την Αγάπη, αρχίσεις να αλλάζεις από μέσα και απ’ έξω.
13ος Κανόνας :
Υπάρχουν περισσότεροι ψευτογκουρού και φευτοδάσκαλοι σ’ αυτό τον κόσμο, από τον αριθμό των αστεριών στο ορατό σύμπαν. Μη μπερδεύεις εγωκεντρικούς ανθρώπους που διψάνε για δύναμη, με πραγματικούς πνευματικούς ηγέτες. Ένας αυθεντικός πνευματικός δάσκαλος δεν θα κατευθύνει την προσοχή του σ’ αυτόν και δεν προσδοκά απόλυτη προσοχή και υπέρμετρο θαυμασμό από σένα, αλλά αντίθετα θα σε βοηθήσει να εκτιμήσεις και να θαυμάσεις τον εσωτερικό σου εαυτό. Οι αληθινοί πνευματικοί οδηγοί είναι τόσο διαφανείς όσο το γυαλί. Αφήνουν το φως του Θεού να περάσει από μέσα τους.
14ος Κανόνας :
Μη προσπαθείς να αντισταθείς στις αλλαγές που έρχονται στο δρόμο σου. Αντί αυτού άφησε τη ζωή να ζήσει μέσα από σένα και μην ανησυχείς που η ζωή σου έγινε τα πάνω κάτω. Πού ξέρεις ότι η πλευρά που έχεις συνηθίσει είναι καλύτερη απ’ αυτό που έρχεται;
15ος Κανόνας :
Ο Θεός ασχολείται με την ολοκλήρωση της εργασίας σου εσωτερικά και εξωτερικά. Είναι πλήρως απασχολημένος μαζί σου. Κάθε ανθρώπινο ον είναι ένα έργο σε πρόοδο, που αργά, αλλά αναπόφευκτα κινείται προς την τελειοποίηση. Ο καθένας από εμάς είναι ένα ατελές έργο τέχνης που προσδοκά και αγωνίζεται να ολοκληρωθεί. Ο Θεός ασχολείται με τον καθένα μας ξεχωριστά, επειδή η ανθρωπότητα είναι ένα καλλιτεχνικό έργο υψηλής επιδεξιότητας, όπου κάθε τελεία είναι εξ’ ίσου σημαντική για την ολοκληρωμένη εικόνα.
16ος Κανόνας :
Είναι εύκολο να αγαπάς έναν τέλειο Θεό, που είναι άσπιλος και αλάνθαστος. Αυτό που είναι πολύ πιο δύσκολο είναι να αγαπάς τους συνανθρώπους με όλες τις ατέλειες και τα ελαττώματά τους. Θυμήσου: κάποιος μπορεί να γνωρίσει μόνο αυτό που είναι ικανός να αγαπήσει. Δεν υπάρχει σοφία χωρίς αγάπη εκτός κι αν μάθουμε να αγαπάμε τη θεϊκή δημιουργία, δεν μπορούμε ούτε πραγματικά να αγαπάμε, ούτε πραγματικά να γνωρίζουμε το Θεό.
17ος Κανόνας :
Η πραγματική βρωμιά είναι αυτή που είναι μέσα μας. Το υπόλοιπο απλά πλένεται. Υπάρχει μόνο ένα είδος ακαθαρσίας που δεν μπορεί να καθαριστεί με καθαρό νερό και αυτό είναι ο λεκές του μίσους και της μισαλλοδοξίας που μολύνει τη ψυχή. Μπορείς να καθαρίσεις το σώμα σου με αποχή και νηστεία, αλλά μόνο η αγάπη θα εξαγνίσει την καρδιά σου.
18ος Κανόνας :
Ολόκληρο το σύμπαν εμπεριέχεται μέσα σε κάθε ανθρώπινο ον - σε σένα. Κάθε τι που βλέπεις γύρω σου, συμπεριλαμβανομένων και των πραγμάτων που μπορεί να μη σ’ αρέσουν ή ακόμη και των ανθρώπων που περιφρονείς και απεχθάνεσαι, υπάρχει μέσα σου λίγο – πολύ. Επομένως μη ψάχνεις ούτε το σατανά έξω από σένα.
Ο διάβολος δεν είναι μία υπερφυσική δύναμη που επιτίθεται απέξω. Είναι μία συνηθισμένη φωνή από μέσα σου. Αν καταφέρεις να γνωρίσεις τον εαυτό σου πλήρως βλέποντας κατάματα με ειλικρίνεια και θάρρος και τις σκοτεινές και τις φωτεινές σου πλευρές, θα φτάσεις σε μία υπέρτατη μορφή συνειδητότητας. Όταν ένα άτομο γνωρίζει τον εαυτό του γνωρίζει το Θεό.
19ος Κανόνας :
Αν θέλεις να αλλάξεις τον τρόπο που οι άλλοι σου συμπεριφέρονται, πρέπει πρώτα να αλλάξεις τον τρόπο που συμπεριφέρεσαι προς τον εαυτό σου. Μόνο αν αγαπάς τον εαυτό σου ολοκληρωτικά και ειλικρινά, υπάρχει τρόπος να μπορέσεις να αγαπηθείς. Όμως όταν πετύχεις αυτό το στάδιο, να ‘σαι ευγνώμων για κάθε αγκάθι που οι άλλοι μπορεί να σου πετάξουν. Είναι σημάδι ότι σύντομα θα σε λούσουν με ροδοπέταλα.
Βιβλίο με ελληνική μετάφραση
20ος Κανόνας :
Μην προβληματίζεσαι πού θα σε πάει ο δρόμος. Αντί αυτού συγκεντρώσου στο πρώτο βήμα. Αυτό είναι το πιο δύσκολο μέρος και είσαι υπεύθυνος μόνο γι’ αυτό. Έτσι και πάρεις αυτό το βήμα άφησε τα πάντα να κυλήσουν φυσικά και τα άλλα θα ακολουθήσουν. Μην ακολουθείς τη ροή, γίνε εσύ η ροή.
21ος Κανόνας :
Όλοι δημιουργηθήκαμε κατ’ εικόνα. Κι όμως ο καθένας μας δημιουργήθηκε διαφορετικός και μοναδικός. Ούτε δύο άτομα δεν είναι όμοια. Ούτε δύο καρδιές χτυπάνε με τον ίδιο ρυθμό. Αν ο Θεός ήθελε να είναι όλοι ίδιοι, θα τους έφτιαχνε έτσι. Επομένως το να μη σέβεσαι τις διαφορές και να επιβάλλεις τις σκέψεις σου πάνω στους άλλους ισοδυναμεί με το να μη σέβεσαι το ιερό σχέδιο του Θεού.
22ος Κανόνας :
Όταν ένας αγαπάει αληθινά το Θεό και πάει σε μια ταβέρνα, η ταβέρνα γίνεται χώρος της προσευχής του, αλλά όταν ένας οινοπότης πάει στον ίδιο χώρο, γίνεται η ταβέρνα του. Σε κάθε τι που κάνουμε, είναι οι καρδιές μας που κάνουν τη διαφορά, όχι οι εξωτερικές μας εμφανίσεις. Οι Σούφοι δεν κρίνουν τους ανθρώπους από το πώς φαίνονται, ή ποιοι είναι. Όταν ένας Σούφι κοιτάζει κάποιον, κρατάει τα δυο του μάτια κλειστά και αντ’ αυτών ανοίγει το τρίτο μάτι – το μάτι που βλέπε τον εσωτερικό κόσμο.
23ος Κανόνας :
Η ζωή είναι ένα προσωρινό δάνειο και αυτός ο κόσμος δεν είναι τίποτε άλλο από μια ατελή αποτίμηση της πραγματικότητας. Μόνο τα παιδιά θα κάνανε το λάθος να πάρουν ένα παιχνίδι σαν πραγματικό. Κι όμως οι άνθρωποι είτε ξεμυαλίζονται με το παιχνίδι, ή το σπάνε και το πετάνε με ασέβεια. Σ’ αυτή τη ζωή μείνε μακριά από κάθε είδους ακρότητες, διότι θα σου καταστρέψουν την εσωτερική σου ισορροπία. Οι Σούφοι δεν φτάνουν σε ακρότητες. Ένας Σούφι πάντα παραμένει ήπιος και μετριοπαθής.
24ος Κανόνας :
Το ανθρώπινο ον έχει μια μοναδική θέση μέσα στη θεϊκή δημιουργία. «Του φύσηξα μέσα του το πνεύμα Μου», λέει ο Θεός. Κάθε ένας από μας, χωρίς εξαίρεση, είναι προορισμένος να γίνει αγγελιοφόρος του Θεού στη γη. Ρώτησε το εαυτό σου, πόσο συχνά συμπεριφέρεσαι σαν αγγελιοφόρος, έστω μία; Να θυμάσαι: το καθήκον του καθένα μας είναι να ανακαλύψουμε το θεϊκό πνεύμα μέσα μας και να ζήσουμε σύμφωνα με αυτό.
25ος Κανόνας :
Η κόλαση είναι στο εδώ και τώρα. Το ίδιο και ο παράδεισος. Σταμάτα να ανησυχείς για την κόλαση ή να ονειρεύεσαι τον παράδεισο, εφ’ όσον μπορεί να είναι και τα δύο παρόντα αυτή την ίδια στιγμή. Κάθε φορά που αγαπάμε, ανυψωνόμαστε στον παράδεισο. Κάθε φορά που μισούμε, φθονούμε, ή τσακωνόμαστε με κάποιον, κατρακυλάμε κατ’ ευθείαν μέσα στα πυρά της κόλασης.
26ος Κανόνας :
Το σύμπαν είναι ένα ον. Το κάθε τι και ο καθ’ ένας είναι συνδεδεμένος δια μέσου ενός αόρατου δικτύου ιστοριών. Είτε έχουμε επίγνωση είτε όχι βρισκόμαστε όλοι σε μια σιωπηλή συζήτηση. Μη προξενείς πόνο. Εξάσκησε τη συμπόνια. Μη κουτσομπολεύεις πίσω από την πλάτη κανενός, ούτε καν ένα φαινομενικά αθώο σχόλιο. Τα λόγια που βγαίνουν από το στόμα μας δεν εξαφανίζονται, αλλά αποθηκεύονται μονίμως στον άπειρο χώρο και επιστρέφονται σε μας στην ώρα τους. Ο πόνος ενός ανθρώπου θα μας πονέσει όλους. Η χαρά ενός ανθρώπου θα μας κάνει να χαμογελάμε.
27ος Κανόνας :
Αυτός ο κόσμος είναι ένα χιονισμένο βουνό που αντηχεί τη φωνή σου. Ότι λες, καλό ή κακό, θα επιστρέψει σε σένα. Επομένως αν υπάρχει κάποιος που κρύβει μέσα του κακές σκέψεις για σένα, με το να λες και συ παρόμοια αρνητικά σχόλια γι’ αυτόν θα κάνει την κατάσταση χειρότερη.
Θα παγιδευτείς σ’ έναν φαύλο κύκλο κακιάς ενέργειας. Αντί γι’ αυτό για σαράντα μέρες και νύχτες να μιλάς και να σκέπτεσαι θετικά γι’ αυτό το άτομο. Όλα θα είναι διαφορετικά στο τέλος των σαράντα ημερών, επειδή εσύ είσαι διαφορετικός μέσα σου.
28ος Κανόνας :
Το παρελθόν είναι μια ερμηνεία. Το μέλλον είναι μια ψευδαίσθηση. Ο κόσμος δεν κινείται δια μέσου του χρόνου σαν να ήταν μια ευθεία γραμμή, προχωρώντας από το παρελθόν στο μέλλον. Αντί αυτού ο χρόνος κινείται δια μέσου και μέσα μας σε ατέλειωτα σπιράλ. Αιωνιότητα δεν σημαίνει απεριόριστος χρόνος, αλλά απλά το άχρονο. Αν θες να έχεις την εμπειρία της αιώνιας φώτισης, βγάλε το παρελθόν και το μέλλον έξω από το νου σου και παράμεινε μέσα στην παρούσα στιγμή.
29ος Κανόνας :
Μοίρα δεν σημαίνει ότι η ζωή σου έχει αυστηρά προκαθοριστεί. Επομένως το να τ’ αφήσεις όλα στην τύχη και να μην συνεισφέρεις στη μουσική του σύμπαντος, είναι ένα σημάδι πλήρους άγνοιας. Η μουσική του σύμπαντος είναι διάχυτη παντού και η σύνθεσή της δημιουργείται σε σαράντα διαφορετικά επίπεδα. Η μοίρα σου είναι το επίπεδο στο οποίο θα παίξεις τη μελωδία σου. Ίσως δεν μπορείς να αλλάξεις το όργανο, αλλά το πόσο καλά θα παίξεις είναι εξ ολοκλήρου στο χέρι σου.
30ος Κανόνας :
Ο αληθινός Σούφι είναι αυτός που ακόμα κι όταν τον κατηγορούν αδίκως, του επιτίθενται και τον καταδικάζουν από όλες τις μεριές, τα υπομένει, μη προφέροντας ούτε μία άσχημη λέξη για κανέναν. Πώς μπορούν να υπάρχουν αντίπαλοι ή αντίζηλοι ή ακόμα «άλλοι», αφού τώρα δεν υπάρχει καθόλου «εγώ»; Πώς μπορεί να υπάρχει κάποιος για να κατηγορεί, όταν υπάρχει μόνο το Ένα;
31ος Κανόνας :
Αν θέλεις να δοκιμάσεις την πίστη σου θα χρειαστεί να μαλακώσεις μέσα σου. Για να γίνει η πίστη σου σαν βράχος, η καρδιά σου χρειάζεται να είναι απαλή σαν πούπουλο. Μέσα από μία ασθένεια, ένα ατύχημα, μια απώλεια ή κάτι τρομακτικό, με τον έναν η τον άλλο τρόπο, όλοι αντιμετωπίζουμε συμβάντα που μας διδάσκουν να γίνουμε λιγότερο εγωιστές και επικριτικοί και περισσότερο συμπονετικοί και γενναιόδωροι.
Κι όμως, ενώ μερικοί από εμάς παίρνουν το μάθημα και τα καταφέρνουν να γίνουν πιο ήπιοι, κάποιοι άλλοι καταλήγουν να γίνουν ποιο σκληροί από πριν. Ο μόνος τρόπος να έρθεις πιο κοντά στην αλήθεια είναι να διευρύνεις την καρδιά σου για να χωρέσει όλη την ανθρωπότητα και να μείνει ακόμα χώρος για περισσότερη Αγάπη.
32ος Κανόνας :
Τίποτα δεν πρέπει να παρεμβαίνει μεταξύ εσένα και του Θεού. Ούτε ιμάμηδες, ούτε ιερείς, ούτε ραβίνοι, ούτε άλλοι εκπρόσωποι της ηθικής και θρησκευτικής ηγεσίας, ούτε πνευματικοί ούτε ακόμα και η ίδια σου η πίστη. Πίστεψε στις αξίες και στους κανόνες σου, αλλά ποτέ μην τις επιβάλεις στους άλλους.
Αν συνεχίζεις να ραγίζεις τις καρδιές των άλλων ανθρώπων, όποιο θρησκευτικό καθήκον και να εκτελέσεις, δεν θα σε ωφελήσει. Μείνε μακριά από κάθε είδος ειδωλολατρίας, γιατί θα σου θολώσει την όραση. Άφησε το Θεό και μόνο το Θεό να σε οδηγήσει. Μάθε την Αλήθεια, φίλε μου, αλλά να προσέχεις να μη μετατρέψεις σε φετίχ τις αλήθειες σου.
33ος Κανόνας :
Ενώ ο καθένας στον κόσμο αγωνίζεται να πάει κάπου και να γίνει κάτι, μόνο για να τα αφήσει όλα πίσω του μετά τον θάνατό του ο δικός σου στόχος ας είναι το υπέρτατο στάδιο του τίποτα. Να ζεις αυτή τη ζωή τόσο ελαφριά και άδεια όπως ο αριθμός μηδέν. Δεν διαφέρουμε από ένα δοχείο. Δεν είναι οι εξωτερικές διακοσμήσεις, αλλά το εσωτερικό κενό που μας κρατάει όρθιους. Ακριβώς έτσι, δεν είναι αυτό που φιλοδοξούμε να πετύχουμε, αλλά η συνείδηση του τίποτα που μας κάνει να προχωράμε.
34ος Κανόνας :
Η υποταγή δεν σημαίνει να ‘σαι αδύναμος ή παθητικός. Δεν σε οδηγεί ούτε στην μοιρολατρεία ούτε στην παραίτηση. Ακριβώς το αντίθετο. Η αληθινή δύναμη βρίσκεται στην υποταγή, μια δύναμη που προέρχεται από μέσα σου. Αυτοί που παραδίδονται στη θεϊκή ουσία της ζωής θα ζήσουν σε ατάραχη γαλήνη και ηρεμία, ακόμα κι αν ο κόσμος γίνεται άνω – κάτω.
35ος Κανόνας :
Σ’ αυτόν τον κόσμο δεν είναι τα όμοια και τα ρυθμισμένα πράγματα που μας πάνε ένα βήμα μπροστά, αλλά τα άκρως αντίθετα. Κι όλα τα αντίθετα του σύμπαντος είναι παρόντα μέσα στον καθένα μας. Επομένως ο πιστός χρειάζεται να συναντήσει τον άπιστο που κατοικεί μέσα του. Μέχρι την ημέρα που κάποιος φθάσει στο επίπεδο του τέλειου ανθρώπινου όντος, η πίστη είναι μια σταδιακή διαδικασία, που έχει την ανάγκη του φαινομενικά αντίθετου: της έλλειψης πίστης.
36ος Κανόνας :
Αυτός ο κόσμος στηρίζεται στην αρχή της ανταπόδοσης. Ούτε μία σταγόνα καλοσύνης, ούτε ένας κόκκος κακίας θα μείνει χωρίς ανταπόδοση. Μη φοβάσαι τις συνωμοσίες, τις απάτες ή τις κατεργαριές των άλλων ανθρώπων, Αν κάποιος στήνει μία παγίδα, να θυμάσαι ότι το ίδιο σου κάνει κι ο Θεός. Είναι ο πιο μεγάλος συνωμότης. Ούτε ένα φύλλο δεν κουνιέται έξω από τη γνώση του Θεού. Απλά και ολοκληρωτικά να το πιστεύεις αυτό. Ότι κάνει ο Θεός, το κάνει όμορφα.
37ος Κανόνας :
Ο Θεός είναι ένας λεπτολόγος ωρολογοποιός. Τόσο ακριβής είναι η τάξη Του, που το κάθε τι στη Γη συμβαίνει στην ώρα του. Ούτε ένα λεπτό μετά, ούτε ένα λεπτό πριν. Και για τον καθένα, χωρίς εξαίρεση, το ρολόι λειτουργεί με ακρίβεια. Για τον καθένα υπάρχει η ώρα που θα αγαπήσει και η ώρα που θα πεθάνει.
38ος Κανόνας :
Ποτέ δεν είναι αργά να ρωτήσεις τον εαυτό σου, «είμαι έτοιμος να αλλάξω τη ζωή που ζω; Είμαι έτοιμος να αλλάξω μέσα μου;» Κι αν μια μέρα είναι όμοια με την προηγούμενη, αυτό σίγουρα είναι κρίμα. Κάθε λεπτό και με κάθε αναπνοή, πρέπει να ανανεωθείς και πάλι να ανανεωθείς. Υπάρχει μόνο ένας τρόπος να αναγεννηθείς σε μια νέα ζωή: να πεθάνεις πριν το θάνατό σου.
39ος Κανόνας :
Ενώ τα μέρη αλλάζουν, το όλον πάντα παραμένει το ίδιο. Για κάθε κλέφτη που φεύγει απ’ αυτόν τον κόσμο ένας νέος γεννιέται. Και για κάθε ενάρετο άνθρωπο που αφήνει αυτόν τον κόσμο τον αντικαθιστά κάποιος άλλος. Μ’ αυτόν τον τρόπο, όχι μόνο τίποτα δεν παραμένει το ίδιο, αλλά και τίποτα δεν αλλάζει πραγματικά.
40ος Κανόνας :
Μια ζωή χωρίς αγάπη δεν μετράει. Μη ρωτάς τον εαυτό σου τι είδος αγάπης πρέπει να αναζητήσεις, πνευματική ή υλική, θεϊκή ή γήινη, Ανατολική ή Δυτική,….. Οι διαχωρισμοί σε πάνε σε ακόμα περισσότερους διαχωρισμούς. Η αγάπη δεν έχει ετικέτες ούτε διαχωρισμούς. Είναι αυτό που είναι, αγνή και απλή. Η αγάπη είναι το νερό της ζωής. Κι αυτός που αγαπάει είναι μια ψυχή από φωτιά! Το σύμπαν γυρίζει διαφορετικά όταν η φωτιά αγαπάει το νερό!
Μετάφραση και περίληψη Στέφανος Τσακαλιάν και Γιώτα Μπουνάκου
